Diosgenin là hoạt chất saponin steroid được chiết xuất từ củ Nần vàng, được coi là tiền chất quan trọng để tổng hợp các hormone steroid. Ngoài vai trò trong nội tiết, diosgenin còn có tác dụng nổi bật trong điều hòa mỡ máu và cholesterol.
Trong củ Nần vàng, hàm lượng diosgenin có thể chiếm đến 3–5%. Nhược điểm là diosgenin có độ tan kém trong nước, nên khi sử dụng ở dạng thô, sinh khả dụng chưa cao. Các chế phẩm dạng chiết xuất tinh khiết hoặc vi nang hóa đang được nghiên cứu để tăng hấp thu.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Ức chế enzyme HMG-CoA reductase → giảm tổng hợp cholesterol ở gan.
Tăng hoạt tính thụ thể LDL → hỗ trợ đào thải LDL khỏi máu.
Ức chế hấp thu cholesterol ở ruột.
🌟Tác dụng chính
Giảm cholesterol toàn phần và LDL.
Giảm triglycerid, tăng HDL.
Phòng ngừa xơ vữa động mạch.
Hỗ trợ cân bằng nội tiết tố nhờ vai trò tiền hormone.
🌿2. Dây thìa canh (Gymnema sylvestris)
Dây thìa canh chứa gymnemic acid, flavonoid và saponin, nổi tiếng với tác dụng kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây cho thấy nó cũng có hiệu quả nhất định trong cải thiện lipid máu.
Nhược điểm: Tác dụng hạ cholesterol không mạnh bằng các thảo dược khác, thường phát huy tác dụng gián tiếp thông qua kiểm soát đường huyết và cải thiện đề kháng insulin.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Cải thiện hoạt động enzym chuyển hóa lipid ở gan.
Tăng độ nhạy insulin → gián tiếp giảm rối loạn lipid máu.
Giảm hấp thu chất béo qua ruột nhờ gymnemic acid.
🌟Tác dụng chính
Hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và triglycerid.
Giúp tăng HDL.
Cải thiện rối loạn chuyển hóa (đái tháo đường type 2 + mỡ máu cao).
Chống oxy hóa và bảo vệ thành mạch.
🌿3. Lá sen (Folium Nelumninis)
Lá sen chứa nuciferine, alkaloid, flavonoid và tanin, được sử dụng trong y học cổ truyền để giảm béo và điều hòa mỡ máu.
Nhược điểm: Một số nghiên cứu cho thấy tác dụng hạ lipid mạnh hơn ở triglycerid so với cholesterol.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Ức chế hấp thu chất béo tại ruột.
Kích thích quá trình oxy hóa acid béo → giảm tích lũy mỡ.
Lá ổi giàu quercetin, flavonoid, triterpenoid, tanin – những chất có hoạt tính sinh học cao. Nghiên cứu hiện đại chỉ ra rằng lá ổi không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn có tác dụng giảm cholesterol.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Ức chế enzym chuyển hóa lipid ở gan.
Giảm hấp thu cholesterol và đường ở ruột.
Chống oxy hóa mạnh, giảm tổn thương tế bào nội mạc mạch máu.
🌟Tác dụng chính
Giảm cholesterol toàn phần và LDL.
Giảm triglycerid.
Cải thiện tình trạng rối loạn lipid máu.
Hỗ trợ hạ đường huyết (tác dụng kép với bệnh nhân tiểu đường + mỡ máu).
🌿5. Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum)
Giảo cổ lam chứa gypenosides (saponin dammarane), có cấu trúc tương tự ginsenosides trong nhân sâm. Đây là dược liệu được nghiên cứu nhiều về tác dụng hạ mỡ máu và bảo vệ tim mạch.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Kích hoạt enzym lipoprotein lipase → tăng phân giải lipid.
Điều hòa biểu hiện gen liên quan đến chuyển hóa cholesterol ở gan.
Chống oxy hóa mạnh, ngăn ngừa LDL bị oxy hóa.
🌟Tác dụng chính
Giảm cholesterol toàn phần, LDL và triglycerid.
Tăng HDL.
Chống xơ vữa động mạch.
Cải thiện tuần hoàn, bảo vệ tim mạch.
🌿6. Thông tin chi tiết Nụvối (Flos Cleistocalyx operculatus)
Nụ vối là dược liệu quen thuộc trong Đông y, thường dùng để pha trà. Trong nụ vối chứa nhiều tannin, flavonoid, polyphenol, saponin và tinh dầu . Ngoài tác dụng tiêu hóa, kháng khuẩn, gần đây nghiên cứu hiện đại còn cho thấy nụ vối giúp điều hòa đường huyết và lipid máu .
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Polyphenol và flavonoid trong nụ vối có tác dụng chống oxy hóa, giảm peroxy hóa lipid .
Giúp giảm cholesterol toàn phần và triglycerid , đồng thời cải thiện chức năng gan.
Tác dụng hạ cholesterol chưa mạnh như giảo cổ lam hay lá sen, nhưng đóng vai trò hỗ trợ tốt.
🌟Tác dụng chính
Giảm cholesterol toàn phần và triglycerid.
Bảo vệ gan, hỗ trợ thải độc.
Kháng khuẩn, chống viêm.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết (tác dụng kép cho người tiểu đường – rối loạn mỡ máu).
🌿7. Câu kỷ tử (Fructus Lycii)
Câu kỷ tử chứa polysaccharid, carotenoid (zeaxanthin), flavonoid. Chủ yếu nổi tiếng với tác dụng bổ gan thận, sáng mắt, nhưng cũng có hiệu quả nhất định với chuyển hóa lipid.
⚙️Cơ chế tác động lên cholesterol
Bảo vệ gan, tăng khả năng chuyển hóa lipid.
Chống oxy hóa, ngăn peroxy hóa lipid.
Điều hòa lipid huyết tương thông qua hoạt chất polysaccharid.
🌟Tác dụng chính
Giúp giảm cholesterol toàn phần.
Giảm triglycerid.
Cải thiện chức năng gan, tăng thải mỡ.
Hỗ trợ chống lão hóa, bảo vệ mắt và hệ miễn dịch.
🌿9. Xạ đen (Celastrus hindsii)
Xạ đen chứa flavonoid, saponin triterpenoid, quinon, nổi bật nhất với tác dụng chống ung thư và chống oxy hóa. Tác dụng trực tiếp lên cholesterol chưa mạnh, nhưng có giá trị trong việc hỗ trợ gián tiếp nhờ chống oxy hóa.
